Người chạy quảng cáo mà tôi quen, gần như ai cũng có chung một thói quen: mở mắt ra là mở trình quản lý quảng cáo trên điện thoại trước khi đánh răng. Không phải vì nghiện việc. Mà vì tiền của khách hàng đang được tiêu từng phút, và một nhóm quảng cáo chạy sai qua đêm có thể đốt mất một khoản đáng kể trước khi ai kịp nhận ra.
Vậy chuyên viên chạy quảng cáo là gì? Nói ngắn thì đó là người cầm ngân sách quảng cáo trên các nền tảng số, quyết định tiền đi đâu, cho ai xem, và chịu trách nhiệm về con số cuối cùng. Phần còn lại của bài, tôi kể kỹ hơn.
I. Công việc, nhìn cho rõ
Tên tiếng Anh hay gặp là performance marketer, paid media specialist hay ads specialist [1]. Dù gọi thế nào, việc cốt lõi vẫn là ba phần.
Phần dựng: tạo chiến dịch, chọn mục tiêu (để nhiều người biết, để có người bấm vào trang, hay để có đơn hàng), chọn đối tượng, đặt ngân sách, ghép nội dung quảng cáo mà bên thiết kế và viết lời đã chuẩn bị.
Phần theo dõi: mỗi ngày đọc số liệu, tắt những nhóm quảng cáo kém, tăng tiền cho nhóm đang tốt, thử nội dung mới, thử đối tượng mới. Đây là phần chiếm nhiều thời gian nhất.
Phần báo cáo: tổng hợp kết quả cho sếp hoặc khách hàng, giải thích vì sao tuần này chi phí cho mỗi đơn tăng, đề xuất làm gì tiếp theo. Phần này nhiều bạn mới xem nhẹ, nhưng người chạy giỏi mà không giải thích được thì vẫn khó được tin giao thêm ngân sách.
Khác với SEO hay nội dung, kết quả ở đây đến gần như ngay. Hôm nay bật, chiều nay đã có số. Cái hay là phản hồi nhanh. Cái mệt cũng là phản hồi nhanh.
II. Chạy ở đâu
Mỗi nhóm nền tảng phù hợp một kiểu mục tiêu. Người mới thường bắt đầu với một nhóm, rồi mở rộng dần.
Quảng cáo trên công cụ tìm kiếm
Quảng cáo hiện ra khi người dùng gõ một từ khóa. Thế mạnh là bắt đúng người đang chủ động tìm, nên ý định mua thường cao. Công cụ hay dùng là trình quản lý quảng cáo của Google (Google Ads). Kỹ năng chính là chọn từ khóa, loại bỏ từ khóa không liên quan, viết mẫu quảng cáo ngắn mà rõ.
Quảng cáo trên mạng xã hội
Không chờ người ta tìm, mà chủ động đưa nội dung tới người có thể quan tâm, dựa trên độ tuổi, sở thích, hành vi. Hợp để tạo nhu cầu, ra mắt sản phẩm mới, kéo người chưa biết thương hiệu. Ví dụ quen thuộc là trình quản lý quảng cáo của Meta cho Facebook và Instagram, hay nền tảng quảng cáo của các ứng dụng video ngắn.
Quảng cáo hiển thị và video
Banner trên các trang web, quảng cáo chèn trong video. Thường dùng để tăng độ nhận diện và nhắc lại cho người đã từng ghé trang nhưng chưa mua. Ít khi là kênh chốt đơn chính, nhưng thiếu nó thì nhiều chiến dịch hụt hơi.
Bạn có thể hỏi: nên học nền tảng nào trước? Tôi thường trả lời là nền tảng mà khách hàng mục tiêu của bạn dùng nhiều nhất. Bán hàng tiêu dùng cho người trẻ thì mạng xã hội. Bán dịch vụ người ta chủ động đi tìm, như sửa máy lạnh, học lái xe, thì tìm kiếm. Nắm chắc một nền tảng rồi mới sang nền tảng thứ hai, vì cách nghĩ về đối tượng ở hai bên khác nhau khá nhiều.
Nói thêm một chút cho bạn nào đang chọn hướng: chạy quảng cáo thường là cửa vào khá nhanh của tiếp thị số, vì kết quả rõ ràng, dễ chứng minh năng lực. Nhưng nó chỉ là một chặng trong con đường phát triển trong nghề marketing, và người đi xa thường là người biết nhìn ra ngoài tài khoản quảng cáo của mình.
III. Những chỉ số phải thuộc
Đây là phần làm nhiều người mới hoa mắt. Tôi chỉ giữ lại những chỉ số mà ngày nào cũng phải nhìn.
| Chỉ số | Nghĩa là gì | Tôi dùng nó để hỏi |
|---|---|---|
| Lượt hiển thị (Impressions) | Số lần quảng cáo được hiện ra | Quảng cáo có tới được người xem không? |
| CPM | Chi phí cho mỗi nghìn lượt hiển thị | Mua chỗ hiển thị đang đắt hay rẻ? |
| CTR | Tỷ lệ người thấy quảng cáo rồi bấm vào | Nội dung có đủ hấp dẫn đúng người không? |
| CPC | Chi phí trung bình cho mỗi lượt bấm | Mỗi người vào trang tốn bao nhiêu? |
| Tỷ lệ chuyển đổi (CVR) | Tỷ lệ người bấm vào rồi làm hành động mong muốn | Trang đích có làm tốt phần của nó không? |
| CPA | Chi phí cho mỗi kết quả (đơn hàng, đăng ký) | Có lời không, so với giá trị một khách? |
| ROAS | Doanh thu thu về trên mỗi đồng chi quảng cáo | Tổng thể chiến dịch có đáng tiền không? |
Cái khó không phải thuộc định nghĩa. Cái khó là đọc chúng cùng nhau. CTR cao mà tỷ lệ chuyển đổi thấp thường nghĩa là quảng cáo hút người, nhưng trang đích không giữ được họ, hoặc quảng cáo hứa một đằng trang nói một nẻo. CTR thấp nhưng ai bấm vào cũng mua thì có khi nội dung đang lọc người rất tốt, chỉ cần mở rộng đối tượng một chút.
Mức nào là “tốt” thì không có đáp án chung. Nó tùy ngành, tùy sản phẩm, tùy giá bán, tùy giai đoạn [2]. Người chạy lâu năm thường so với chính lịch sử của tài khoản hơn là so với một con số trên mạng.
Tình huống: Một shop thời trang nhờ tôi xem tài khoản vì “quảng cáo không ra đơn”. Số bấm rất nhiều, chi phí mỗi lượt bấm cũng rẻ. Tôi bấm thử vào quảng cáo trên điện thoại thì trang đích mất gần mười giây mới hiện, nút đặt hàng nằm tít dưới cùng. Không phải quảng cáo kém, mà là người ta bỏ đi trước khi kịp xem sản phẩm. Shop sửa trang trước, giữ nguyên quảng cáo, đơn bắt đầu về. Từ đó tôi luôn bấm thử quảng cáo của chính mình trên điện thoại trước khi kết luận gì.
IV. Vào nghề thế nào cho đỡ tốn tiền
Học lý thuyết trước, nhưng đừng học quá lâu. Các nền tảng lớn đều có tài liệu và khóa học miễn phí cho người mới, như Google Skillshop hay Meta Blueprint, đủ để bạn hiểu các khái niệm và giao diện. Chứng chỉ của họ là điểm cộng nhỏ trên CV, không phải tấm vé.
Sau đó, chạy thật. Một ngân sách rất nhỏ, cho một sản phẩm thật, của chính bạn hoặc của người quen. Đặt mục tiêu rõ, chạy vài ngày, rồi ngồi đọc số liệu. Ghi lại bạn đã thử gì, kết quả ra sao, nếu làm lại thì sửa chỗ nào. Mấy trang ghi chép đó sẽ là câu chuyện mạnh trong buổi phỏng vấn.
Học thêm bảng tính. Nghe không hấp dẫn, nhưng người chạy quảng cáo dùng Excel hoặc Google Sheets gần như mỗi ngày để gộp số liệu, so sánh, làm báo cáo. Biết dùng bảng tổng hợp và vài hàm cơ bản giúp bạn nhanh gấp mấy lần.
Còn đường đi xa hơn? Từ chạy quảng cáo, nhiều người lên trưởng nhóm performance, rồi quản lý cả mảng tiếp thị số, vì họ hiểu tiền đi đâu và về đâu. Tôi chỉ nói thêm một ý: người chạy quảng cáo nào hiểu được cả sản phẩm, cả trang đích, cả khách hàng thì thường được tin giao việc lớn hơn người chỉ giỏi bấm nút. Thu nhập cũng tùy rất nhiều vào quy mô ngân sách bạn quản lý, năng lực, kinh nghiệm và nơi làm việc.
Về áp lực, tôi không giấu. Bạn cầm tiền của người khác. Có những tuần mọi thứ đi xuống mà chưa rõ vì sao, và bạn vẫn phải đứng ra giải thích. Người bình tĩnh, thích tìm nguyên nhân, không ngại sai rồi sửa sẽ chịu được. Người sợ trách nhiệm thì nên cân nhắc.
[1] Ở các công ty quảng cáo (agency), vị trí này có khi gọi là “media buyer” hoặc “digital executive”.
[2] Cách tính và tên gọi một số chỉ số có thể khác nhau đôi chút giữa các nền tảng. Nên đọc định nghĩa trong phần trợ giúp của nền tảng bạn dùng.
Hương
