Social media marketing là gì, nhìn từ người ngày nào cũng trực trang

Mười một giờ đêm thứ bảy, điện thoại rung. Một khách hàng đăng ảnh món hàng bị giao nhầm màu lên trang của thương hiệu, kèm vài dòng khá gay gắt, và bên dưới đã có mấy chục bình luận hùa theo. Người phải trả lời lúc đó không phải giám đốc, cũng không phải bộ phận chăm sóc khách hàng đã nghỉ từ chiều. Là người quản lý kênh mạng xã hội.

Tôi mở đầu bằng cảnh này vì khi hỏi social media marketing là gì, nhiều bạn chỉ hình dung phần vui: nghĩ trend, quay video, đăng ảnh đẹp. Phần đó có thật. Nhưng phần trực trang, giữ bình tĩnh và giữ hình ảnh thương hiệu khi có chuyện cũng thật không kém.

I. Hiểu gọn trước đã

Social media marketing (tiếp thị trên mạng xã hội) là dùng các nền tảng mạng xã hội để xây dựng hình ảnh thương hiệu, tạo cộng đồng quanh nó, và kéo khách hàng về. Nó có hai nửa. Nửa tự nhiên: nội dung bạn đăng trên trang, tương tác với người theo dõi, không trả tiền. Nửa trả phí: quảng cáo trên chính các nền tảng đó để đưa nội dung tới người chưa biết bạn.

Ở nhiều công ty, người làm social lo chủ yếu nửa tự nhiên, còn nửa trả phí giao cho người chạy quảng cáo. Ở công ty nhỏ thì một người ôm cả hai.

Khác với website hay email, mạng xã hội là nơi khách hàng nói lại với thương hiệu, công khai, trước mặt mọi người. Chính điều đó làm nghề này vừa thú vị vừa căng.

II. Mỗi nền tảng một tính

Một sai lầm hay gặp là lấy cùng một nội dung đăng y nguyên lên mọi nơi. Người dùng mỗi nền tảng có thói quen rất khác nhau, nên cách nói cũng phải khác. Tôi tóm theo nhóm, không theo tên ứng dụng, vì ứng dụng thì lên xuống còn thói quen người dùng thì ít đổi hơn.

Nhóm nền tảng Người dùng vào để Nội dung hay hợp
Mạng xã hội chia sẻ chung Xem tin bạn bè, tham gia nhóm, đọc tin tức Bài viết, ảnh, thông báo, thảo luận cộng đồng
Video ngắn Giải trí, lướt nhanh Video bắt trend, hậu trường, mẹo ngắn
Thiên về hình ảnh Ngắm, lưu ý tưởng, tìm cảm hứng Ảnh chỉn chu, phong cách thẩm mỹ rõ ràng
Mạng nghề nghiệp Cập nhật ngành, tìm việc, kết nối Bài chuyên môn, câu chuyện doanh nghiệp, tuyển dụng

Bạn làm cho một thương hiệu mỹ phẩm sẽ dồn sức vào video ngắn và hình ảnh. Bạn làm cho một công ty phần mềm bán cho doanh nghiệp thì mạng nghề nghiệp có khi quan trọng hơn cả. Chọn kênh đúng đã là một nửa công việc. Nửa còn lại là những năng lực chung như hiểu khách, viết rõ, đọc số liệu, mà tôi đã kể kỹ hơn trong bài về kỹ năng cốt lõi của nghề marketing. Social chỉ là nơi những thứ đó bị thử thách hằng ngày, công khai, trước mặt khách hàng.

Một điều nữa người mới hay bỏ qua: kích thước ảnh, độ dài video, cách hiển thị chữ trên mỗi nền tảng mỗi khác, và chúng còn đổi theo thời gian. Ảnh đẹp trên một nơi có thể bị cắt mất nửa khi đăng sang nơi khác. Tôi hay giữ một tệp ghi chú riêng, mỗi lần nền tảng đổi gì thì cập nhật vào, đỡ phải đi tìm lại mỗi lần làm ảnh. Việc nhỏ, nhưng làm đều thì đỡ được rất nhiều lần sửa đi sửa lại với bên thiết kế.

III. Việc thường ngày, kể không màu mè

Buổi sáng thường là kiểm tra hộp thư và bình luận qua đêm, trả lời những gì cần trả lời, chuyển những gì cần bộ phận khác xử lý. Rồi đến lịch đăng bài: duyệt lại nội dung hôm nay, xem ảnh đã đúng kích thước từng nền tảng chưa, hẹn giờ đăng.

Buổi chiều có thể là quay một video ngắn ở văn phòng, ngồi với thiết kế làm ảnh cho tuần sau, hoặc lướt mạng có chủ đích để xem đối thủ đang làm gì, người dùng đang bàn chuyện gì. Cuối tuần là lên lịch nội dung cho tuần tới, thường làm trên một bảng tính chung để cả nhóm cùng nhìn.

Và có một phần việc không có giờ giấc: xử lý khủng hoảng nhỏ. Một bình luận phàn nàn, một bài đăng bị hiểu sai, một hình ảnh bị chỉ trích.

Tình huống: Trở lại cảnh mở đầu. Cách xử lý mà tôi thấy ổn là trả lời công khai thật sớm, ngắn gọn, nhận lỗi giao nhầm, xin khách nhắn riêng để đổi hàng, không tranh luận dưới bình luận. Sáng hôm sau, khi đã đổi hàng xong, quay lại cập nhật một dòng ngay dưới bài cũ. Nhiều người đọc thấy thương hiệu xử lý đàng hoàng, và chuyện tự lắng xuống. Cách làm ngược lại, xóa bình luận hoặc im lặng tới thứ hai, thường làm mọi thứ to hơn.

Trên mạng xã hội, cách thương hiệu trả lời một lời phàn nàn được nhiều người đọc hơn cả bài quảng cáo đắt tiền nhất.

IV. Đo thế nào cho khỏi tự lừa mình

Lượt thích là con số dễ nhìn nhất, và cũng dễ đánh lừa nhất. Tôi hay bảo các bạn nhìn thêm vài thứ: bao nhiêu người thật sự xem hết video, bao nhiêu người lưu hay chia sẻ bài, bao nhiêu người từ trang bấm sang website, bao nhiêu tin nhắn hỏi mua. Số theo dõi tăng nhanh nhưng không ai hỏi mua thì cần xem lại.

Mỗi nền tảng đều có phần thống kê riêng cho trang doanh nghiệp. Người mới chỉ cần quen đọc chừng đó là đủ, chưa cần công cụ phức tạp. Quan trọng là trước mỗi đợt nội dung, bạn ghi rõ mục tiêu là để nhiều người biết hơn hay để có thêm người hỏi mua, vì hai mục tiêu đó nhìn vào hai nhóm chỉ số khác nhau.

Về tính cách, nghề này hợp với người nhạy với văn hóa mạng, viết nhanh, giao tiếp khéo và không dễ bị kích động. Người hay để bụng lời chê sẽ khá mệt. Tôi từng thấy những bạn rất sáng tạo nhưng mỗi lần bị chê một bài là mất ngủ cả đêm, và sau vài tháng thì xin chuyển sang làm nội dung website cho đỡ phải đối mặt trực tiếp. Đó không phải là yếu kém, chỉ là không hợp. Nó cũng hay đòi bạn có mặt ngoài giờ, nên nếu bạn rất cần ranh giới rạch ròi giữa công việc và đời sống, hãy hỏi kỹ về lịch trực trước khi nhận việc.

V. Hỏi nhanh

Người mới có cần giỏi quay dựng video không?

Không cần giỏi ngay, nhưng nên biết cơ bản. Quay bằng điện thoại, cắt ghép bằng một ứng dụng dựng đơn giản là đủ để bắt đầu. Làm nhiều thì tay sẽ lên.

Bắt trend có phải lúc nào cũng nên?

Không. Trend nào không hợp với giọng thương hiệu, hoặc dính tới chuyện nhạy cảm, thì bỏ qua. Bắt trend sai còn tệ hơn không bắt.

Làm social có lên được vị trí cao không?

Có thể, nhưng thường bạn cần mở rộng ra: hiểu thêm quảng cáo, nội dung, thương hiệu, rồi lên vị trí quản lý truyền thông hoặc marketing nói chung. Ai chỉ biết đăng bài thì khó đi xa.

Hương