Bạn gõ “cách tẩy vết ố áo trắng” lên công cụ tìm kiếm, bấm vào kết quả thứ hai, đọc xong, tiện tay mua luôn một chai nước tẩy mà bài đó gợi ý. Bạn không hề thấy quảng cáo nào. Nhưng phía sau cái kết quả thứ hai đó là vài tháng làm việc của một người làm SEO. Hiểu SEO là gì trong marketing, theo tôi, là hiểu đúng cái cảnh đó.
I. Đi thẳng vào chuyện
SEO (Search Engine Optimization, tối ưu cho công cụ tìm kiếm) là làm cho trang web của bạn xuất hiện cao ở kết quả tìm kiếm tự nhiên, tức là phần không trả tiền cho từng lượt bấm. Người ta tìm cái gì liên quan đến sản phẩm của bạn, bạn muốn có mặt ở đó, đúng lúc họ đang cần.
Trong một phòng marketing, SEO nằm cạnh quảng cáo trả phí nhưng tính cách khác hẳn. Quảng cáo giống thuê mặt bằng: trả tiền là có chỗ, ngừng trả thì mất. SEO giống tự xây nhà: lâu, mệt, nhưng xây xong thì ở được dài. Đây là phần mà tôi hay xếp vào kiến thức nền của nghề marketing, vì gần như ai làm nội dung hay làm website cũng phải chạm vào nó.
II. Ba phần việc, và chúng chồng lên nhau
Phần đầu tiên là nội dung trên trang (on-page). Bạn nghiên cứu xem người ta tìm bằng những cụm từ nào, rồi viết hoặc sửa bài sao cho trả lời đúng câu họ hỏi, tiêu đề rõ, cấu trúc dễ đọc. Đây là phần nhiều người mới bắt đầu nhất, vì nó gần với viết.
Phần thứ hai là kỹ thuật (technical). Trang tải nhanh hay chậm, có xem tốt trên điện thoại không, công cụ tìm kiếm có đọc được hết các trang không, có trang nào bị lỗi, bị trùng không. Phần này cần hiểu website vận hành thế nào, thường phải phối hợp với lập trình viên.
Phần thứ ba là uy tín bên ngoài (off-page), mà chủ yếu là liên kết từ các trang khác trỏ về trang của bạn. Trang có nhiều nguồn đáng tin nhắc tới thì thường được đánh giá cao hơn. Phần này dễ bị làm ẩu nhất, và làm ẩu thì có thể bị phạt [1].
Ba phần chồng lên nhau chứ không tách rời. Một bài viết rất tốt mà trang tải chậm thì vẫn khó lên. Một trang kỹ thuật hoàn hảo mà nội dung mỏng thì cũng vậy.
III. Một tuần làm SEO trông thế nào
Đầu tuần tôi thường mở Google Search Console xem trang nào tụt hạng, trang nào có lượt hiển thị tăng mà ít người bấm. Rồi mở công cụ phân tích truy cập xem người vào từ tìm kiếm có ở lại không. Giữa tuần là nghiên cứu từ khóa cho bài mới, viết hoặc giao bài cho người viết, sửa lại những bài cũ đang tụt. Thỉnh thoảng có một buổi ngồi với bên kỹ thuật vì một lỗi nào đó làm hàng loạt trang biến mất khỏi kết quả.
Tình huống: Một khách hàng cũ của tôi đổi giao diện website, nhìn đẹp hơn hẳn. Hai tuần sau lượng truy cập từ tìm kiếm rơi mạnh. Lần theo mới biết đội thiết kế đã đổi toàn bộ đường dẫn bài viết mà không chuyển hướng từ đường dẫn cũ, nên mọi trang đang có thứ hạng đều thành trang lỗi trong mắt công cụ tìm kiếm. Sửa xong thì phải chờ thêm một thời gian thứ hạng mới dần quay lại. Từ đó tôi luôn đòi được xem trước mỗi lần đổi website.
Đó là phần không ai kể khi quảng cáo khóa học SEO: nhiều khi việc của bạn là đi gỡ lỗi, không phải sáng tạo.
IV. Ai hợp, ai nên cân nhắc
SEO hợp với người kiên nhẫn. Bạn làm hôm nay, có khi vài tháng sau mới thấy kết quả, và giữa chừng thuật toán có thể thay đổi làm bạn phải xem lại cách làm. Người cần thấy thành quả ngay thường nản ở nghề này.
Bạn cũng cần chịu đọc. Đọc tài liệu chính thức của công cụ tìm kiếm, đọc báo cáo, đọc chính nội dung của đối thủ để hiểu vì sao họ đứng trên mình. Người thích tìm hiểu “vì sao” sẽ thấy SEO giống một trò giải đố không bao giờ hết.
Có cần biết lập trình không? Không bắt buộc, nhất là khi bạn thiên về nội dung. Nhưng biết đọc một chút HTML, hiểu đường dẫn, chuyển hướng, sơ đồ trang là gì thì đỡ phụ thuộc người khác rất nhiều.
Cách bắt đầu rẻ nhất là tự dựng một trang nhỏ về chủ đề bạn thích, viết vài chục bài, gắn công cụ theo dõi và quan sát nó lớn lên trong vài tháng. Bạn sẽ học được nhiều hơn bất kỳ khóa học nào, và có ngay một thứ thật để kể khi đi phỏng vấn.
[1] Các công cụ tìm kiếm có chính sách riêng về liên kết mua bán hoặc liên kết giả tạo. Trang vi phạm có thể bị giảm thứ hạng.
Hương
